Doç.Dr. Metin Meriç
“Düşmanı ve kendini tanıyorsan, yüz savaşın sonucundan korkmana gerek yok. Kendini tanırsan ama düşmanı tanımıyorsan, her zafer için bir yenilgi de yaşarsın.”
Sun Tzu, Savaş Sanatı
Çoğumuz işe gittiğinde işimizi yapmak, geçimimizi sağlamak ve kariyerimizi geliştirmek için gideriz. İşyerindeki zorba, tehdit veya savunmasız gördüğü herkese karşı savaş başlatır. “Tüm savaşlar aldatmacaya dayanır” ya da alternatif olarak, “Savaş yapanlar aldatmadan asla bıkmaz.”
İşte bu, işyerindeki zorbalığa ezici bir avantaj sağlar. Zamanlarını (ya da daha çok “şirket zamanını” demeliyim) ve enerjilerini çatışma yaratmaya, hedeflerini baltalamaya ve “gerçeklik algısını yönetmeye” (yalan söylemeye) harcarlar; böylece herkesi yetersiz, ahlaksız ve deli olduğuna ikna etmek için, onlar ise şirketin çıkarları için yorulmadan çalışıyorlar. Kendilerini kabarırken seni dövecekler.
Bu arada, işverenlerimizin çıkarlarını ilerletmek için orada olduğumuzu safca sanan bizler, işyerinde mutsuzluk ve kaos yaratma görevlerine uyguladıkları birçok zorba türü ve onların sapkın entrikalar karşısında hazırlıksız yakalanıyoruz.
İş yerindeki zorba, kişilik ve organizasyondaki konumuna bağlı olarak farklı özelliklere sahip çeşitli türlerde bulunur. Ancak ofis zorbasını kolayca hedefe yerleştiremezsiniz çünkü kiminle karşılaştıklarına ve mevcut kaynaklara bağlı olarak farklı türde zorbalık özellikleri sergileyebilirler.
Özellikle Dr. Ruth ve Gary Namie’nin tanımladığı kategoriler tam bunlara göredir. Ofisinizde dolaşan bu tür işyeri zorbalarından birini veya birkaçını muhtemelen tanıyacaksınız:
Çığlık Atan MiMi
Hepimiz Çığlık Mimi’yi gördük (ya da demeli miyim ki “duyduk”). Gürültülü, rahatsız edici ve yüzüne dönük. Küçük yüzleri pancar kırmızısına döner ve boyun damarları patlarken, zehir püsküren ve sizi azarlamak ve küçük düşürmek için tasarlanmış tükürük uçuran tiriplere girerler. Mantık ve nezaket açısından eksik olan şeyleri, en iyi etki için genellikle seyirci önünde yapılan yüksek desibelli çıkışlarla telafi ediyorlar. Makul ve mantıklı tartışmalara açık değiller. Onlar haklı, siz yanılıyorsunuz ve bunu duyacaksınız.
İki Başlı Yılan
Bu işyeri zorbalığı en tehlikelilerden biri olabilir çünkü onunla karşılaştığınızın farkında olmadan itibarınızı zaten yok etmiş olabilirsiniz. Yüzüne kendilerini bir arkadaş gibi gösterebilirler; Hatta onlara inanıp güvenebilirsiniz. İki Başlı Yılan karakteriyle karşı karşıyasınız. Arkanızdan bıçaklar, karakterinizi karalatır ve işinizin takdirini çalırlar, aynı zamanda en büyük hayranınız olduklarını söylerler.
Sürekli Eleştirmen
Eğer işinizde iyi olduğunuzu ve işinizle gurur duyduğunuz varsa, gerçeği öğrenmek üzeresiniz. Özgüveniniz, sizi öldürecek olan Sürekli Eleştirmen’den darbe alacak. Mükemmel performans değerlendirmeleri almış olsanız ve alanınızın zirvesinde olsanız bile, her şeyi olumsuza çevirmenin bir yolunu bulurlar. Kanıtları kendileri oluşturmaları, belgeleri sahteleştirmeleri veya projelerinizi sabote etmeleri gerekse bile, her şeyde, her zaman yetersiz olduğunuzu kanıtlayacaklar.
Kapı Bekçisi
Bu işyeri zorbası, işinizi yapmanız için gereken kaynakları size vermeyen, sonra başarısız olduğunuzu herkese sevinerek dans ederek sizi şaşırtan küçük bir güç avcısı. Sorumluluklarınızı ve iş yükünüzü artırırken bütçenizi ve personelinizi kısacak mılar? Başarıyı imkansız hale getirmek için son tarihi değiştirecek miler? Size eleştirel bir not göndermeyi “unutacaklar” mı yoksa proje toplantılarından sizi mi çıkaracaklar? İşi bitirmek için ihtiyacınız olan zamanı, materyalleri, bilgiyi, finansmanı veya desteği size vermemek için bunları ve daha birçok sinsi şeyi yaparlar. Başarısız olduğunuzda, bunu herkese yetersiz olduğunuzu kanıtlamak için kullanırlar.
İş yerindeki zorbanın mutlaka herhangi bir kategoriye tam olarak uymayacağını unutmamak önemlidir. Birincil çalışma yöntemi olarak birine eğilimli olabilirler ama duruma ve kiminle karşılaştıklarına bağlı olarak muhtemelen hepsinin özelliklerini sergileyebilirler.
Tim Field’ın seri zorbalarla ilgili kapsamlı araştırmaları ve deneyimleriyle diğer iş yeri zorbalık kategorileri de tanımlanmıştır. Onları Dikkat Arayan, Kendini Beğenen, Guru ve olarak tanımlar.
Dikkat Arayan
Dikkat Arayan duygusal olarak olgunlaşmamış ve her şeyden önce ilgi odağı olmaya çalışır. Yöneticileri iltifat ve yalın temaslarla yanında tutacaklar. Yeni çalışanlarla muhtemelen ekstra nazik ve özellikle yardımcı olurlar. Ancak bu, sizi onların web’ine sokmak için bir hiledir. Eğer kendinizi onların hayranlarından biri olarak kanıtlamazsanız, hızla acımasız hale gelirler.
Hayatları bir drama ve her olayı başlarına gelen (çoğu zaman kötü) bir şeyle ilişkilendiriyorlar; empati kazanmak için manipüle edip kontrol etmek için. Kolayca alınırlar ve davranışlarından herhangi biri için çağrıldıklarında “gerçek” mağdur olduklarını iddia ederler.
Genellikle mutsuz, kolayca ötürülebilir ve başkalarına karşı talepkar olurken saygılı muamele bekliyorlar. Yeni bir işe başlıyorsan, bu işyeri zorbalığını tanımlamak ve (tatlı ve samimi davranıyorlarsa) daha sonra sana karşı kullanacakları kişisel bilgileri paylaşmamak isteyeceksin.
Kendini Gösteren
Kendini gösteren kişi en küçük düşkünlerden ve en kinli olanlardan biri olabilir. Değerli ve son derece yetkin bir çalışan olarak tanınmak istiyorlar. Ama oraya ulaşmak için gereken gerçek çalışmayı yapacak zekaya veya motivasyona sahip değiller. Bunun yerine, sizin gibi yetkin ve profesyonel insanlardan nefret ederler.
Kontrol edici, manipülatif ve çok güvensizler. Şüpheli niteliklere tutunurlar ve alanlarındaki gerçek profesyonellerden tam saygı talep ederler. Komite üyesi, sendika temsilcisi veya sınırlı denetim pozisyonu olarak bile olsa, başkaları üzerinde bir miktar güç sahibi olabilecekleri pozisyonlara geçmeye çalışacaklardır.
İşlerinde çok kötü oldukları için özellikle hassastırlar ve yetersizlikleri nedeniyle çağrıldıklarında saldırganlıkla tepki verirler. İş becerilerini geliştirmek yerine, şikayet edecek ya da itiraz edecek bir şey bulmak için yetkin çalışanların her hareketini izleyerek zaman harcarlar. Aynı görevi daha iyi ve verimli şekilde yerine getirmenin daha iyi ve verimli yolları olmasına rağmen, işin kendi istedikleri gibi yapılmasını talep edeceklerdir. (Ama alanlarında yetkin olsaydılar bunu bilirlerdi.)
Zaten neredeyse işlevsel olmadıkları için, iş akışında herhangi bir değişiklik veya iyileştirmeyi engelleyecekler. Hesap verdiklerinde panikleyip mağdur rolünü oynarlar.
The Guru
Wannabe’den farklı olarak, Guru gerçekten yetkinlik sergiliyor ve hatta alanında uzman olarak kabul edilebilir. Ana sorunlar, başkalarıyla duygusal olarak başa çıkamamalarından kaynaklanır. Duygusal olgunlaşmadıklarını zekâlarıyla telafi ederler. Birçoğu çok zeki ama duygusal olarak uzak.
Kendilerini başkalarından üstün hissedebilir ve kararlarının başkalarını nasıl etkileyeceğini düşünmezler. Yanlış olma ihtimalini fark etmeyen, her şeyi bilen insanlardır. Bununla ilgili olarak, yaptıkları sonuçların sorumluluğunu kabul etmiyorlar.
Soğuk, analitik yaklaşımları çevrelerine de yansıyor ve alışılmadık derecede düzenli ve düzenli olabilirler. Genellikle muhafazakar görüşlere sadık kalırlar ama yasalar, gelenekler veya düzenlemelerle (bunlar başkaları içindir, onlar için değil) kısıtlanmış hissetmezler.
Bu işyeri zorbası, kendilerini entelektüel olarak üstün gördüğü duygusal olarak kısır dünyasında yaşıyor. Bu yüzden, işyerinde zorbalıkla suçlanırsa gerçekten şok oluyorlar.
veya Sosyalleşmiş Psikopat
En korkutucu ve tehlikeli işyeri zorbası. Onlar, hiçbir şeye ya da kimseye hiç empati duymayan yırtıcılardır. Tamamen vicdansızlar. Duyguları senin gibi işlemezler ve duygularını anlamlandırırlar. Ancak, başkalarının duygularını manipüle ederek istediklerini yapmalarını sağlama konusunda oldukça yeteneklidirler.
Genellikle çok zeki, çekici, hatta karizmatiktir ve güçlü sözel ikna becerilerine sahiptir. Eğer bir karşısındaysanız, muhtemelen kazanamazsınız. Acımasız ve amansızdırlar.
Yaptıklarının sonuçlarını kabul etmez veya umursamıyorlar. Yetki ve güç pozisyonlarına çekilir ve yönetici seviyelerine ulaşabilirler. Kendilerini bu işyeri zorbalığı tarafından pozisyonlarına getirilen dalkavuklarla çevreleyecekler. Ama birçoğu, zorbaya boyun eğdikleri ve sahip olmaları gereken becerilerden yoksun oldukları için terfi ettikleri için sonsuza dek sosyopata bağlı kalıyorlar. Sonra bunu kullanarak onları kirli işleri yapmaya ve hedefine saldırılara girişmeye zorlayacak.
İnsanlar bir amaca hizmet eden nesneler olarak görülür. için bir amaca hizmet edemediklerinde, dünkü çöpler gibi atılırlar.
Bir sosyopatın ne kadar ileri gideceğini, hangi aldatmacaya uğrayacağını ya da senin onlar için ne kadar az önemli olduğunu küçümsemek bir hatadır. Bir tarafından takip ediliyorsan, en iyi seçeneğin onlardan ve etkilerinden olabildiğince uzaklaşmaktır. Kısacası, onlar “kötü”.
Seri İşyeri Zorbaları
Bu işyeri zorbalık tiplerinin sorunu, hedef kovulduktan sonra, ayrılmaya zorlandıktan veya intihar ettikten sonra durmamalarıdır. Yöneticiler ve insan kaynakları departmanları, hedefi susturup zorbaya tehdit edip sonra işten çıkarma gibi kısa görüşlü yaklaşım benimseyerek, sorunun (şikayetçi çalışanı) çözüldüğünü düşünür.
Ancak öyle değil. Seri işyeri zorbalığı yeni bir hedefe ihtiyaç duyar ve genellikle günler veya haftalar içinde birini seçer, böylece istismar döngüsü yeniden başlar. Bu nedenle, yöneticilerin zorbalığın organizasyon üzerindeki sonuçlarını ve maliyetlerini gerçekten anlamaları ve zorbalığı ciddiye almaları çok önemlidir.
İş yerinde zorbalık herhangi bir şirketin gerçekten karşılayabileceği bir şey değildir.
Yorumlar kapalı.